انواع عینک های آفتابی

کارخانه های سازنده عینک برای حفاظت چشم در مقابل اثرات مضر آفتاب، طرح های جدیدی را ارایه کرده اند. این سازندگان قول حفاظت از چشم در مقابل اشعه ماورای بنفش یا دیگر انواع تشعشات طبیعی را می دهند.

عینک هایی که 99 درصد از اشعه ماورای بنفش را جذب می کنند :

توصیه می شود همواره عینکی را خریداری کنید که این خاصیت را داشته باشد. حضور طولانی مدت در مقابل اشعه ماورای بنفش یا (UV) و آفتاب، با برخی بیماری های چشمی ارتباط دارند.

چه عدسی های پلاستیکی و چه عدسی های شیشه ای تا حدی اشعه ماورای بنفش را جذب می کنند، ولی جذب UV توسط این عدسی ها را می توان با اضافه نمودن مواد شیمیایی به ماده اصلی لنز و یا پوشاندن لنز با ماده ای مخصوص ارتقا داد.

همواره عینکی را خریداری کنید که 99 تا 100 درصد اشعه UV را جذب کند. بعضی کارخانه های سازنده عینک برچسب هایی را روی محصول خود نصب می کنند با این مضمون که: "جذب UV تا بیش از 400 نانومتر صورت می گیرد"، که این نیز به معنای همان جذب 100 درصد اشعه UV است.

عینک هایی که 90 درصد اشعه مادون قرمز را جذب می کنند

طول موج های مادون قرمز بخش غیرقابل رویت نور بوده (طول موج آن ها بلندتر از طول موج نور قابل رویت است) و سبب تولید گرما می شوند.

بخش مادون قرمز نور خورشید ناچیز بوده و چشم نیز این طول موج را به خوبی تحمل می کند. بعضی کارخانه های سازنده عینک های آفتابی ادعای حفاظت از چشم در مقابل اشعه مادون قرمز را دارند و حال آن که تحقیقات موجود رابطه محکمی را بین بیماری های چشمی و اشعه مادون قرمز نشان نداده اند.

عینک های بلوک کننده نور آبی (Blue – blocking)

اینکه نور آبی برای چشم مضر باشد، هنوز مورد بحث است. عدسی هایی که جلوی عبور نور آبی را می گیرند، ته رنگ کهربایی داشته و سبب می شوند محیط اطراف به رنگ زرد یا نارنجی دیده شود.

لنزهای رنگی سبب می شوند که اشیای دور، به ویژه در شرایطی مثل برف یا غبار واضح تر دیده شوند. از این نظر عینک های کهربایی مزبور بیشتر توسط اسکی بازان، شکارچیان، قایقرانان و یا خلبانان استفاده می شود.

عینک های پلاریزه یا ضد انعکاس

عدسی های پلاریزه خیرگی نور خورشید را که از سطوحی صاف مثل سنگ فرش خیابان ها و یا سطح آب انعکاس می یابد، از بین می برند. از این نظر در مواردی مثل رانندگی یا ماهیگیری می توانند بسیار مفید باشند.

"پلاریزاسیون" عدسی های مزبور هیچ تاثیری بر جذب اشعه UV نخواهد داشت، ولی بسیاری از عدسی های پلاریزه امروزی خاصیت جذب اشعه UV را نیز دارند.

بر چسب عینک مورد نظر خود را از این نظر بررسی کنید که آیا بیشترین خاصیت جذب UV را دارد؟

 

عینک های آیینه ای

پوشش آیینه ای در واقع لایه نازکی از مواد فلزی مختلف است که به روی سطح عدسی های معمولی کشیده شده است.

اگرچه پوشش مزبور مقدار نور ورودی به چشم شما را کاهش می دهد، اما قابلیت حفاظت کامل از چشم شما در مقابل اشعه UV را نخواهد داشت.

 

عینک های فتوکرومیک

یک عینک فتوکرومیک به طور خودکار، در مقابل نور زیاد تیره شده و در نور کم روشن تر می شود. در بیشتر موارد، تیره شدن شیشه عینک، ظرف نیم دقیقه صورت می گیرد و حال آن که روشن تر شدن آن حدود پنج دقیقه طول می کشد.

این عینک ها از نظر رنگ نیز به صورت یکنواخت و یا سایه روشن عرضه می شوند. گرچه عینک های فتوکرومیک از نظر جذب UV می توانند عینک های خوبی باشند، ولی مدت زمانی طول می کشد تا با شرایط مختلف نوری (به طور ناخواسته) سازگار شوند.

 

عینک های سایه روشن (Gradient)

رنگ عدسی های سایه روشن از بالا به سمت پایین (تک سایه) و یا از بالا و پایین به سمت وسط (دو سایه) تغییر می کند و در واقع سایه روشن می شود.

عدسی های سایه روشن تک سایه (تیره در بالا و روشن تر در پایین) می توانند خیرگی نور آسمان را از بین برده و در عین حال امکان دید مناسبی را از قسمت پایینی فراهم کنند. این عینک ها برای ورزش شیرجه هم مناسب هستند، زیرا جلوی دید شما از تخته شیرجه را نمی گیرند. ولی عینک های مزبور برای شرایط برفی و یا در ساحل دریا مناسب نیستند.

عدسی های سایه روشن دو سایه (تیره در بالا و پایین، روشن در وسط) ممکن است برای ورزش هایی از قبیل قایقرانی یا اسکی (که نور از سطح آب یا برف بازتاب می کند) مناسب تر باشند.

عینک های کمربندی (Wrapround)

عینک های کمربندی طوری طراحی شده اند که مانع ورود نور از کناره های قاب عینک و رسیدن آن به چشم می شوند.

مطالعات نشان داده که میزان ورود اشعه UV به چشم از اطراف قاب عینک های معمولی به قدری زیاد است که می تواند اثر مفید عدسی های محافظ را کاهش دهد.

از این نظر، عینک های آفتابی کمربندی که قاب بزرگی دارند و چشم را از تمامی زاویه ها می پوشانند، مفیدترند.

عینک های تراش داده شده و صیقلی

بعضی عینک های غیرطبی توسط کارخانه های سازنده شان طوری تراش و صیقل داده می شوند که کیفیت نهایی عدسی آنها تا حد مناسبی ارتقا می یابد. البته عینک هایی که از تراش و صیقل مناسبی برخوردار نیستند، به چشم شما آسیبی نمی زنند.

قبل از هر چیز مطمئن شوید که عدسی عینک مورد نظر شما ساخت مناسبی داشته است. جهت قضاوت در مورد کیفیت عینک غیرطبی خود، به یک چیز مستطیل شکل مثل موزاییک کف اتاق خود نگاه کنید. عینک را در فاصله دلخواه نگاه داشته و یک چشم خود را بپوشانید. عینک را به آهستگی از یک سمت به سمت دیگر و سپس به بالا و پایین حرکت دهید. اگر خطوط در تمام موقعیت ها مستقیم به نظر برسند، عدسی مناسبی را انتخاب کرده اید. ولی اگر خطوط در هم بروند، به خصوص اگر این خطوط در میدان مرکزی عدسی این گونه به نظر برسند، باید عینک دیگری را امتحان کنید.

عینک های ضد ضربه

تمام عینک های آفتابی باید معیارهای تعیین شده از سوی "اداره غذا و داروی آمریکا" FDA)) را تضمین نمایند. (در کشور ما هیچگونه کنترلی روی عرضه این قبیل عینک ها وجود ندارد و استفاده از آنها بیشتر جنبه تزیینی دارد تا محافظتی).

هیچ عدسی (شیشه) عینکی ضد ضربه نیست، ولی احتمال شکستن عدسی های پلاستیکی (بعد از برخورد یک توپ یا سنگ)، نسبت به عدسی های شیشه ای کمتر است.

جنس اکثر عدسی های عینک های آفتابی غیرطبی، پلاستیک است. پلاستیک پلی کربنات که در بسیاری از عینک های ورزشی مورد استفاده قرار می گیرد، گرچه سفت است، ولی به آسانی خراش برمی دارد. چنانچه قرار است عدسی از این جنس خریداری نمایید، حتما عینکی را انتخاب کنید که خاصیت ضد خش داشته باشد.

 

چه کسانی باید عینک آفتابی بزنند؟

 

سال هاست که از عینک های آفتابی چه به صورت مد و یا جهت تأمین راحتی بیشتر در مقابل نور شدید، استفاده می شود. چشم پزشکان معتقدند دلیل دیگری برای استفاده از عینک های آفتابی وجود دارد که آن هم تأمین سلامت طولانی مدت چشم ها در موقعیت های مختلف است.

نتایج چندین مطالعه ده ساله اخیر نشان می دهد که شانس بروز بیماری های چشم برای آنان که ساعت ها (بدون محافظ) در برابر نور آفتاب قرار می گیرند، بیشتر است.

در سال 1988، گروهی از چشم پزشکان مطالعه ای بر روی 838 ماهی گیر خلیج Chesapeake انجام دادند که این افراد سال هایی از عمر خود را بر روی آب گذرانده بودند. این مطالعه نشان داد ماهی گیرانی که هیچ گونه حفاظ چشمی نداشتند، 3 برابر بیشتر از کسانی که از عینک آفتابی یا کلاه لبه دار استفاده می کردند به "کاتاراکت" یا "آب مروارید" مبتلا شده بودند."کاتاراکت" در واقع کدورت عدسی چشم طبیعی است.

بر اساس این مطالعه و مطالعات دیگر، در حال حاضر چشم پزشکان توصیه می کنند که هر گاه مقداری در مقابل آفتاب قرار می گیرید که احتمال برنزه شدن پوست و یا سوختگی ناشی از آفتاب در شما بالا می رود، از عینک های آفتابی جاذب اشعه ماورای بنفش  (UV)استفاده نمایید، به ویژه اگر در ارتفاعات یا در نزدیکی استوا زندگی می کنید.

بهترین عینک های آفتابی آن هایی هستند که 100 درصد اشعه ماورای بنفش خورشید را جذب نمایند و بهترین کیفیت اپتیکی را داشته باشند.

تیرگی عدسی (شیشه) عینک

یک عدسی متوسط و عادی برای استفاده های معمولی روزمره مناسب است. ولی اگر قرار است از عینک خود در شرایط کاملا نورانی و روشن استفاده کنید، عدسی تیره تر را انتخاب نمایید. میزان توانایی جذب اشعه UV به رنگ و درجه تیرگی عدسی عینک بستگی ندارد. بنابراین بر اساس رنگ عینک نمی توان میزان توانایی جذب اشعه های مضر را محاسبه کرد.

کسانی که در معرض خطرات خاصی قرار دارند

بعضی افراد استعداد بیشتری برای ابتلا به بیماری های چشمی ناشی از UV را دارند. مبتلایان به بیماری های خاصی (از قبل دژنراسیون ماکولا یا دیستروفی های شبکیه) لازم است در شرایط بیرون از خانه همواره از چشم خود محافظت نمایند.

بیمارانی که تحت عمل جراحی "کاتاراکت" قرار می گیرند

در کشور ما سالانه بیش از هزاران نفر تحت عمل "کاتاراکت" قرار می گیرند. در جریان این جراحی ها، عدسی طبیعی چشم برداشته می شود و بدین ترتیب چشم تا حد بیشتری در معرض خطرات ناشی از UV قرار می گیرد.

در جریان و یا بعد از عمل "کاتاراکت"، به جای عدسی طبیعی چشم معمولا یک عدسی داخل چشم Intraocular Lens (IOL) قرار داده می شود. عدسی های داخل چشمی قدیمی نسبت به عینک های معمولی یا عینک های پلاستیکی، درصد کم تری اشعه UV را جذب می کنند. کارخانه های سازنده "IOL" در حال حاضر بسیاری از محصولات خود را به صورت جاذب اشعه UV می سازند.

چنانچه "کاتاراکت" (آب مراورید) چشم شما عمل شده است و عدسی های داخل چشمی شما نیز از نمونه "IOL"های جاذب اشعه UV نیست، توصیه می شود از عینک آفتابی و جهت اطمینان بیش تر از کلاه لبه دار استفاده کنید.

چنانچه هنگام عمل آب مروارید، از عدسی های داخل چشمی (جهت جایگزینی) استفاده نشده باشد، احتمال آسیب دیدن چشم شما با اشعه ماورای بنفش وجود دارد.

 

استفاده کنندگان از عدسی های کنتاکت یا "کنتاکت لنز"

 

"کنتاکنت لنز" به تنهایی چشم شما را در مقابل اشعه UV محافظت نمی کند، ولی در عین حال کنتاکت لنزهای بسیاری وجود دارد که توانایی محافظت در مقابل UV را دارا هستند.

چنانچه "کنتاکت لنز" شما قابلیت مقابله با اشعه UV را دارد، باز هم لازم است جهت محافظت از چشم های خود از عینک آفتابی استفاده کنید.

 

داروهای حساس کننده به نور

 

داروهای حساس کننده به نور که پوست شما را به نور حساس تر می کنند، چشم شما را نیز تحت تاثیر قرار می دهند.

لازم است هنگام مصرف هر یک از داروهای زیر، با چشم پزشک خود به دقت مشاوره کنید:

- پسورالن (Psoralens) (در درمان پسوریازیس استفاده می شود)

- تتراسایکلین

- داکسی سیکلین

- آلوپورینول

- فنوتیازین

زمانی که از این داروها استفاده می کنید، هر بار که از خانه بیرون می روید از عینک آفتابی جاذب UV و کلاه لبه دار استفاده نمایید.

موارد خاص

حتی بهترین عینک ها، قادر به حفاظت از چشم شما در مقابل منابع نوری شدید نیستند. جوشکاری، نورهای شدید برنزه کننده، زمین پُر برف و یا نگاه مستقیم به نور آفتاب (مثلا در جریان خورشید گرفتگی)، همگی می توانند به چشم شما آسیب برسانند.

نگاه مستقیم به هر یک از این منابع نوری بدون حفاظت کافی می تواند سبب ابتلای دردناک قرنیه به بیماری "فتوکراتیت" (Photokeratitihis) و یا حتی افت دایمی دید مرکزی شود.

 

 

منبع: مرکز تخصصی چشم پزشکی نور